Bevlogen medewerkers zijn goud waard voor organisaties. Toch is maar een klein deel van de werknemers echt bevlogen. Hoe komt dat? En belangrijker: wat vergroot bevlogenheid en hoe kun je zelf weer meer energie en voldoening ervaren?
Waarom is bevlogenheid zo belangrijk?
We leven in een tijd van grote maatschappelijke en technologische ontwikkelingen, die aanpassingen van ons vereisen. Ons werk bijvoorbeeld verandert razendsnel onder invloed van digitalisering, robotisering en Artificiële Intelligentie (AI). Het industriële tijdperk van de arbeider is overgegaan in het informatietijdperk van de kenniswerker. Hierdoor vindt er voor flink wat beroepsgroepen een verschuiving plaats van fysieke naar mentale belasting.
Inmiddels is één op de vier verzuimdagen stress gerelateerd. Veel mensen ervaren een hoge werkdruk en een gebrek aan energie. Dit dempt het werkplezier en de prestaties. In het industriële tijdperk was de uitdaging: hoe ga ik om met de lichamelijke belasting die mijn werk met zich meebrengt? In het informatietijdperk is de uitdaging: hoe ga ik om met de mentale en emotionele belasting van mijn werk? Dit vergt andere vaardigheden van ons.
Hieronder staan een aantal voorbeelden. Welke herken jij?
- De krapte op de arbeidsmarkt en bijbehorende werk- en prestatiedruk maken eigen initiatief, discipline en het stellen en bewaken van grenzen noodzakelijk.
- Als je meer applicaties gebruikt en vaker thuis werkt, is er meer afleiding en minder extern toezicht en zul je jezelf goed moeten kunnen focussen, managen en motiveren.
- De toenemende diversiteit in organisaties (bijvoorbeeld door de opkomst van generatie Y en Z) en het samenwerken in (virtuele) teams vragen om assertiviteit, inlevingsvermogen en conflicthantering.
Kortom: er wordt vaker een beroep gedaan op ons vermogen om leiding te geven aan onszelf. Daarom is de belangrijkste uitdaging volgens steeds meer onderzoekers: de mentale eisen die werk aan ons stelt, zullen verder toenemen.
De mentale eisen die werk aan ons stelt nemen toe
Wat levert bevlogenheid op?
Recent onderzoek van Gallup laat zien dat slechts 16% van de Nederlandse werknemers bevlogen is (Gallup, 2025). En dat terwijl de ‘return on investment’ voor organisaties aanzienlijk is. Bevlogenheid leidt namelijk tot 18% hogere productiviteit, 63% minder veiligheidsincidenten en 23% meer winst. Bovendien verzuimen bevlogen medewerkers 78% minder en is er onder hen 89% minder verloop. (Gallup, 2024). Met andere woorden: bevlogenheid is geen soft HR-thema, maar een strategisch voordeel voor bedrijven.
Werknemers zijn bevlogen als ze energie halen uit het werk dat zij doen (het ‘I love my job’ effect). Hiervoor is het noodzakelijk dat ze werk doen dat past bij hun talenten en waarden. Dit leidt tot maximale motivatie. Hun bevlogenheid neemt verder toe als ze zichzelf bij de organisatie vinden passen en achter de doelstellingen staan (het ‘I love my company’ effect). Hiervoor is het noodzakelijk dat ze zich verbonden voelen met de organisatie en op de juiste plek zitten. Als zo’n plek er niet is, dan kun je die proberen te creëren. Neem daarbij de medewerker als uitgangspunt en niet de plek. Dit leidt tot maximale contributie. Kortom: bevlogen werknemers hebben hart voor hun werk én voor de organisatie.
Iemand die bevlogen is, bruist van de energie, is toegewijd aan het werk én gaat helemaal op in zijn of haar bezigheden.
Wat kun je als organisatie doen?
Er zijn diverse energiebronnen die bevlogenheid op organisatieniveau bevorderen. Die kun je onderbrengen in de categorieën:
– ruimte voor inspraak (Autonomie),
– een goede sfeer (Binding of sociale steun), en
– mogelijkheden voor groei (Competentie).
De bevrediging van deze psychische basisbehoeften is een belangrijke voorwaarde om optimaal te kunnen functioneren (Deci & Ryan, 2000). Als deze behoeften worden bevredigd, zijn medewerkers gemotiveerd, bevlogen en productief. Wordt de bevrediging ervan verstoord, dan kelderen de motivatie, bevlogenheid en productiviteit.
We gebruiken niet te veel energie, we laden te weinig op.
Zodra je de autonomie bij iemand weghaalt, zie je de stress toenemen. Bijvoorbeeld als de deadline voor een project zonder overleg naar voren wordt gehaald. Onderzoek naar bevlogenheid en burn-out laat zien dat stress vaak een gevolg is van ‘te weinig’ energiebronnen (Demerouti, 2001). In de oude stresstheorieën zie je dat stress wordt gezien als ‘te veel’ taakeisen, terwijl het verstandiger is om op zoek te gaan naar energiebronnen waar ‘te weinig’ van is. Dan krijg je vaak een veel betere oplossing.
Je kunt de bevlogenheid in je organisatie cultiveren door teams en afdelingen door te lichten op factoren die energie geven en factoren die energie kosten. Vervolgens is het zaak om verbeteringen door te voeren en vol te houden. Houdt daarbij rekening met de behoefte aan autonomie. Als medewerkers ervaren dat ze zelf invloed kunnen uitoefenen op hun werkomgeving, zijn ze meer gemotiveerd dan wanneer jij als leidinggevende aanpassingen in hun werkomgeving doet.
Wat kun je zelf doen?
Om te beginnen kun je nagaan in hoeverre je op dit moment floreert. Het onderstaande schema kan hierbij helpen (Blessing White, 2012). Hierin zie je wat er gebeurt als de verbondenheid met jezelf en de organisatie afneemt of juist toeneemt.
- “Dead wood“: lage verbondenheid met jezelf en de organisatie. Effect: je overleeft, verdort en haakt uiteindelijk af.
- “Loose canon“: hoge verbondenheid met jezelf, maar lage verbondenheid met de organisatie. Effect: je stelt tevredenheid boven het leveren van een bijdrage en wordt uiteindelijk ontslagen.
- “Loyal soldier“: lage verbondenheid met jezelf, maar hoge verbondenheid met de organisatie. Effect: je verwart waardering voor jouw bijdrage met voldoening en raakt uiteindelijk uitgeblust.
- “Sweet spotter“: hoge verbondenheid met jezelf en de organisatie. Effect: jouw talent dient zowel het persoonlijk als het gemeenschappelijke doel. Je overtreft jezelf.
Vraag je eens af: in welk kwadrant breng ik het grootste deel van mijn werkweek door? En: welke keuzes moet ik maken om meer voldoening uit mijn werk te halen?
Onder druk hebben we de neiging om te denken in dilemma’s, waardoor we een keuze voor de organisatie opvatten als een keuze tegen onszelf (of andersom). De kunst is om optimaal betrokken te zijn bij de ontwikkeling van de organisatie én zelf te blijven groeien. Vanuit deze ’sweet spot’ kan zowel de bevlogenheid als de productiviteit toenemen. Vervolgens kun je aanpassingen doen in de taken die je uitvoert en met wie je hoe vaak samenwerkt. Job crafting heet dit met een mooi woord.
De kunst is om optimaal te investeren in de ontwikkeling van de organisatie én zelf te blijven groeien.
Ter illustratie: een serveerster werd diepongelukkig van haar werk. Ze beleefde er geen plezier meer aan om tafels in te dekken, bestellingen op te nemen en drankjes en gerechten uit te serveren. Erg lastig, want dat zijn wel je primaire taken als je in de bediening werkt. Tijdens een workshop ontdekte deze serveerster dat haar sterkste punt sociale intelligentie was. Vervolgens richtte ze haar werk zo in dat ze van elke ontmoeting iets speciaals probeerde te maken voor haar gasten. Na een paar weken ging ze niet meer met tegenzin naar haar werk, maar vloog de tijd voorbij.
Teaser
Wil jij graag meer energie, focus en voldoening ervaren? Boek dan de populaire inspiratiesessie Ontketen een bevlogen brein met Ronald van der Molen. Tijdens deze sessie ontdek je op welke drie manieren jouw brein het verlangen om te floreren aan banden legt – en hoe je dit kunt doorbreken. Hierdoor ervaar je meer invloed, neemt je creativiteit toe en presteer je beter.
